Nằm trọn trong mạng lưới sông ngòi chằng chịt nơi hạ nguồn sông Mê Kông, nhịp sống của người dân nơi đây từ bao đời nay đã gắn liền với mặt nước. Từ thuở khai hoang mở cõi cho đến tận bây giờ, hình ảnh những chiếc ghe, xuồng, tắc ráng ngược xuôi chở đầy hàng hóa hay những buổi họp chợ ngay trên sóng nước đã trở thành một nét văn hóa lưu thông đặc trưng, bình dị và không thể tách rời của vùng đất này.
1. Cây Bẹo Chợ Nổi Cái Răng: Từ Giải Pháp Sinh Kế Đến Biểu Tượng Văn Hóa
Cây bẹo không đơn thuần là một cây sào tre, mà là “linh hồn” của chợ nổi Cái Răng từ những ngày đầu hình thành vào đầu thế kỷ 20. Ra đời trong bối cảnh giao thông đường bộ còn sơ khai, khi sông ngòi là huyết mạch giao thương duy nhất, cây bẹo xuất hiện như một giải pháp marketing “nguyên thủy” nhưng vô cùng thông minh.
Ngôn ngữ của sự im lặng Trong phương ngữ Nam Bộ, "bẹo" mang một sắc thái rất thú vị: là phô bày, là mời gọi, là “chưng diện” ra để thu hút ánh nhìn. Giữa không gian sông nước mênh mông, tiếng sóng vỗ và tiếng máy nổ thường lấn át tiếng rao của con người. Để giải quyết bài toán đó, cư dân thương hồ đã dựng lên những cây bẹo cao vút trước mũi ghe. Đây là một hình thức quảng cáo trực quan độc đáo: treo mặt hàng nào, bán mặt hàng đó. Sự khéo léo này giúp người mua dù đứng từ xa cũng có thể dễ dàng nhận diện “thực đơn” của từng chiếc ghe mà không cần một lời chào mời hay bảng hiệu cầu kỳ.
Dấu ấn thời gian trên những cây sào Theo dòng chảy lịch sử, cây bẹo đã âm thầm chứng kiến bao thăng trầm của vùng đất Cái Răng. Thuở ban đầu, cây bẹo chỉ khiêm tốn treo những nông sản tự cung tự cấp như nải chuối, quả xoài hay vài củ khoai tươi. Ngày nay, hình ảnh cây bẹo đã trở nên đa dạng và phản ánh hơi thở thời đại rõ nét hơn. Không chỉ có nông sản, người ta còn treo cả quần áo, đồ gia dụng, hay thậm chí là những tấm lá dừa – ký hiệu đặc trưng thay cho lời rao “bán ghe”.
Dù không ai có thể chỉ rõ thời khắc cây bẹo đầu tiên được dựng lên, nhưng qua hàng trăm năm, nó đã vượt xa ý nghĩa của một công cụ quảng cáo để trở thành biểu tượng văn hóa bất biến. Cây bẹo chính là minh chứng cho sự thích nghi tuyệt vời và tâm hồn hào sảng của người dân miền Tây sông nước.
2. Vai trò của cây bẹo: Khi “ngôi nhà” cũng là “cửa hiệu”
Đối với người dân thương hồ, chiếc ghe không chỉ là phương tiện sinh kế mà còn là ngôi nhà di động. Trong không gian chợ nổi tấp nập, tiếng sóng vỗ và tiếng động cơ thường át đi tiếng rao, cây bẹo xuất hiện như một “ngôn ngữ im lặng” nhưng vô cùng hiệu quả.
- Công cụ quảng cáo trực quan: Giữa mênh mông sông nước, gió thổi mạnh khiến các bảng hiệu hiện đại trở nên vô dụng. Một cây sào dài 3-5 mét treo đầy nông sản giúp khách hàng từ xa đã có thể nhận ra ghe nào bán xoài, ghe nào bán khoai lang.
- Sự giao thoa giữa đời và đạo: Cây bẹo vừa phục vụ buôn bán, vừa treo cả quần áo, đồ dùng sinh hoạt, phác họa một bức tranh chân thực về cuộc sống “lấy sông làm nhà, lấy ghe làm cửa” của người dân miền Tây.
3. Nghệ thuật “4 Treo” độc đáo – Có một không hai tại Cái Răng
Nét tinh tế nhất của cây bẹo nằm ở quy tắc “4 treo”, phản ánh sự linh hoạt và tính cách hào sảng của người dân nơi đây:
- Treo gì bán nấy: Đây là hình thức phổ biến nhất. Ghe bán chuối treo chuối, bán thơm (dứa) treo thơm. Đây là lời chào mời trực tiếp, giúp người mua không mất công tìm kiếm giữa hàng trăm chiếc ghe.
- Treo mà không bán: Hình ảnh quần áo, đồ dùng cá nhân phơi trên cây sào. Đây là mảng màu sinh hoạt đời thường, cho thấy chiếc ghe là nơi trú ngụ ấm áp của cả một gia đình.
- Không treo mà bán: Dành riêng cho các ghe “ẩm thực di động”. Những chiếc ghe bán hủ tiếu, bún riêu hay cà phê thường không treo bẹo. Họ thu hút khách bằng mùi hương thơm nồng của nước lèo và tiếng kèn bóp đặc trưng.
- Treo cái này bán cái khác (Bẹo lá bán ghe): Khi thấy một cây bẹo treo tấm lá dừa lợp nhà, đó là một lời rao đầy tế nhị: “Chủ nhân muốn bán chính chiếc ghe này”. Một cách giao tiếp thông minh và đầy ẩn ý.
4. Giá trị văn hóa và sức hút trên bản đồ du lịch
Không chỉ là công cụ hỗ trợ giao thương, cây bẹo đã trở thành một phần di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (được công nhận năm 2016).
- Nguồn cảm hứng nghệ thuật: Hình ảnh cây bẹo đã đi vào thơ ca, nhạc họa như một biểu tượng của sự chân chất. Như nhà thơ Huỳnh Kim đã từng viết: “Em treo bẹo Cái Răng, Ba Láng/ Ta thương hồ gạo trắng nước trong”.
- Điểm nhấn du lịch: Đối với khách du lịch, việc nhìn cây bẹo để “săn” ảnh hay tìm mua đặc sản đã trở thành một trải nghiệm thú vị. Nó là cầu nối để người phương xa thấu hiểu hơn về trí tuệ dân gian và sự sáng tạo của cha ông ta khi thích nghi với điều kiện thiên nhiên.
Dẫu cho ngày nay giao thông đường bộ phát triển, những cây bẹo tại chợ nổi Cái Răng vẫn hiên ngang đứng đó giữa nắng gió miền Tây. Nó không chỉ giữ nhịp cho các phiên chợ mà còn giữ gìn linh hồn của một nền văn minh sông nước rực rỡ, nhắc nhở chúng ta về giá trị của sự mộc mạc, chân thành trong cuộc sống hiện đại.
Về Cần Thơ, cùng M.A.I Travel ngắm “Cây bẹo” đón bình minh trên chợ nổi! Hành trình của chúng tôi luôn sẵn sàng để cùng bạn trải nghiệm vẻ đẹp sông nước một cách trọn vẹn, an toàn và giàu cảm xúc nhất.
Nguồn: Tổng hợp
https://dulichmaitravel.vn
