Nằm bình yên dưới những tán cây cổ thụ tại Côn Đảo, An Sơn Miếu không chỉ là một di tích lịch sử đơn thuần mà còn là biểu tượng cho lòng trung trinh và đức tin của người dân hải đảo. Đến với ngôi miếu thờ Bà Phi Yến, du khách sẽ được lắng nghe những giai thoại đầy cảm xúc, tìm thấy sự thư thái trong tâm hồn và hiểu thêm về dòng chảy văn hóa thăng trầm của vùng đất này. Hãy để M.A.I Travel đồng hành cùng bạn trong chuyến hành trình tìm về cội nguồn đầy ý nghĩa.
1. Tổng quan về An Sơn Miếu (Miếu Bà Phi Yến) Côn Đảo
1.1 Vị trí và lịch sử hình thành An Sơn Miếu
An Sơn Miếu, hay còn gọi là Miếu Bà Phi Yến, tọa lạc tại khu vực trung tâm thị trấn Côn Đảo, cách khoảng 2km về phía Tây Nam. Vị trí này rất thuận tiện để du khách kết nối với các điểm tham quan lân cận như Bảo tàng Côn Đảo, bãi Đất Dốc hay bãi An Hải.
Về dòng thời gian lịch sử:
- Năm 1785: Ngôi miếu đầu tiên được người dân địa phương tạo lập để thờ phụng Bà.
- Năm 1861: Sau khi thực dân Pháp chiếm đóng và di dời dân cư vào đất liền, ngôi miếu dần bị bỏ hoang.
- Năm 1958: Nhân dân trên đảo đã chung tay trùng tu, xây dựng lại An Sơn Miếu khang trang hơn. Từ đó đến nay, nơi đây luôn nghi ngút khói hương và trở thành điểm tựa tâm linh quan trọng của người dân hải đảo.
1.2 Quy mô và kiến trúc đặc trưng của di tích
An Sơn Miếu sở hữu khuôn viên rộng khoảng 4.200m2 với cấu trúc hình chữ Nhất đặc trưng. Ngay lối vào là tấm bia đá ghi lại truyền thuyết đầy xúc động về Bà Phi Yến và Hoàng tử Cải – hai nhân vật có công lao lớn trong tâm thức người dân địa phương.
Không gian cảnh quan: Toàn bộ ngôi miếu nằm ẩn mình giữa khu vườn rậm rạp, rợp bóng cây xanh. Điểm nhấn đặc biệt chính là những gốc thị cổ thụ hàng trăm năm tuổi. Mỗi khi mùa quả chín, mùi hương thị dịu nhẹ, thanh khiết lan tỏa khắp không gian, tạo nên cảm giác thư thái lạ kỳ cho khách hành hương.
Chi tiết bài trí ngoại vi:
- Sân và hồ nước: Sau khoảng sân rộng lát xi măng là hồ nước tròn với hòn non bộ mô phỏng lại hang đá – nơi gắn liền với điển tích Bà Phi Yến bị giam cầm.
- Bàn thờ ngoài trời: Đối diện hồ nước là bàn thờ nghi ngút hương hỏa và cột cờ ngũ sắc đại diện cho triết lý âm dương ngũ hành.
- Chính điện: Mang đậm phong cách đền chùa truyền thống Việt Nam với mái ngói cổ kính và hệ thống ba cổng ra vào. Cổng chính nổi bật với bức hoành phi chữ Hán đề danh “An Sơn Miếu”.
Không gian thờ tự bên trong: Bên trong chính điện là nơi đặt tượng thờ Bà Phi Yến, Đô đốc Ngọc Lân cùng các vị chư thần theo tín ngưỡng Phật giáo. Nội thất được thiết kế giản dị nhưng trang nghiêm với các bức hoành phi chạm trổ tinh xảo. Không gian tại đây luôn giữ được sự tĩnh lặng, linh thiêng. Đồ lễ dâng lên thường là hoa tươi, trái cây; riêng các dịp rằm, mùng 1 hay lễ Tết, người dân và du khách thường dâng thêm các loại lễ vật chay tịnh.
2. Huyền thoại về Thứ phi Phi Yến và tấm lòng trung trinh
Sự linh thiêng của An Sơn Miếu không chỉ đến từ kiến trúc cổ kính mà còn bắt nguồn từ câu chuyện cuộc đời đầy bi tráng và cảm động của Thứ phi Hoàng Phi Yến – vợ vua Nguyễn Ánh.
2.1 Bi kịch giữa thời cuộc và lòng yêu nước
Năm 1783, khi đang lánh nạn tại Côn Đảo trước sự truy đuổi của quân Tây Sơn, vua Nguyễn Ánh có ý định gửi Hoàng tử Cải sang Pháp làm con tin để cầu viện binh. Với tầm nhìn sâu sắc, Thứ phi Phi Yến đã khuyên ngăn chồng rằng việc nhờ cậy ngoại bang vào cuộc nội chiến sẽ dẫn đến những hệ lụy khôn lường cho quốc gia về sau.
Tuy nhiên, lời can gián thẳng thắn này lại khiến vua nổi giận. Cho rằng bà có ý thông đồng với địch, nhà vua định xử tử bà nhưng sau đó đổi thành lệnh giam cầm bà trong một hang đá biệt lập trên núi (nay là Hòn Bà), chỉ để lại ít lương thực và nước uống rồi lấp kín cửa hang.
2.2 Nỗi đau mất con và câu ca dao lay động lòng người
Khi quân Tây Sơn đánh đến, vua Nguyễn Ánh cùng tùy tùng tháo chạy. Trên thuyền, Hoàng tử Cải (tên thật là Hội An) khóc lóc thảm thiết đòi mẹ. Trong cơn giận dữ và hoảng loạn, nhà vua đã nhẫn tâm ném con trai xuống biển. Thi thể hoàng tử dạt vào bãi san hô, được dân làng Cỏ Ống đem về chôn cất và dựng miếu thờ tại khu vực gần bãi Đầm Trầu.
Sau đó, bà Phi Yến được dân làng giải cứu. Khi biết tin dữ về con, bà nén đau thương, dựng một gian nhà nhỏ bên mộ hoàng tử để ngày đêm nhang khói. Từ câu chuyện đau lòng của hai mẹ con bà (tên tục của bà là Răm, con tên Cải), câu ca dao bất hủ đã ra đời và lưu truyền đến tận ngày nay:
“Gió đưa cây Cải về trời, Rau Răm ở lại chịu đời đắng cay.”
2.3 Tiết hạnh thanh cao và sự hiển linh
Năm 1785, trong một lần được dân làng An Hải rước thỉnh sang dự lễ đàn chay, Thứ phi Phi Yến (khi đó mới 24 tuổi) đã bị một tên đồ tể tên Biện Thi lẻn vào phòng định dở trò đồi bại. Để giữ trọn sự trong sạch và tiết hạnh, bà đã tự chặt đứt cánh tay bị kẻ xấu chạm vào, sau đó quyên sinh trong nỗi tủi nhục.
Cảm phục trước tấm lòng trung trinh của bà, người dân đã trừng trị kẻ thủ ác và lập nên An Sơn Miếu để thờ phụng bà cùng hoàng tử. Theo dân gian, từ đó đến nay, bà và hoàng tử thường xuyên hiển linh, báo điềm lành dữ và che chở cho cuộc sống của người dân trên đảo.
2.4 Giá trị di tích lịch sử
Vào ngày 25/10/2005, An Sơn Miếu đã chính thức được Ủy ban Nhân dân tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu xếp hạng là Di tích cấp Tỉnh. Đây là sự ghi nhận xứng đáng cho một địa danh mang giá trị văn hóa, lịch sử và tâm linh sâu sắc của Côn Đảo.
3. Những lưu ý quan trọng khi tham quan An Sơn Miếu
An Sơn Miếu là chốn thờ tự linh thiêng và là biểu tượng tâm linh cao quý của người dân Côn Đảo. Vì vậy, khi đến chiêm bái, du khách vui lòng lưu ý các quy tắc sau:
- Trang phục chỉnh tề: Lựa chọn quần áo lịch sự, kín đáo (tránh mặc váy ngắn, quần short hoặc áo sát nách) để thể hiện lòng tôn kính đối với bậc liệt nữ trung trinh.
- Giữ gìn sự tĩnh lặng: Đi nhẹ, nói khẽ, tránh cười đùa lớn tiếng hoặc gây mất trật tự trong khuôn viên miếu. Đây là không gian dành cho sự chiêm nghiệm và tĩnh tâm.
- Ý thức bảo vệ cảnh quan: Tuyệt đối không ngắt hoa, bẻ cành hay hút thuốc lá. Để giữ cho môi trường luôn xanh - sạch - đẹp, du khách vui lòng không mang đồ ăn thức uống vào khu vực thờ tự và không xả rác bừa bãi.
- Chuẩn bị lễ vật: Bạn nên chủ động mang theo nhang (hương) và bật lửa để dâng tấm lòng thành. Nếu có chuẩn bị lễ vật, hãy ưu tiên các loại hoa tươi và trái cây sạch.
An Sơn Miếu không chỉ là điểm đến tâm linh đơn thuần mà còn là nơi lắng đọng những giá trị nhân văn cao đẹp của Côn Đảo. Một nén tâm hương dâng lên Bà Phi Yến chắc chắn sẽ khiến hành trình của bạn thêm phần bình an và ý nghĩa.
Hãy để M.A.I Travel đồng hành cùng bạn trong chuyến hành hương trọn gói với dịch vụ chu đáo từ vé máy bay, xe đưa đón đến tư vấn đồ lễ chi tiết.
Liên hệ Hotline 0933.591.500 để đặt tour Côn Đảo với giá ưu đãi nhất ngay hôm nay!
Nguồn: Tổng hợp
